Bouwjaarkaart Leeuwarden

Leeuwarden telt in de BAG ruim 38.000 verblijfsobjecten, met als oudste pand-registratie het Jacobijnerkerkhof op 1245. De decennium-piek ligt op de jaren 70 met bijna 5.000 panden. Een BAG-bouwjaar is het administratief vastgelegde oorspronkelijke bouwjaar, geen volledige bouwhistorische datering.

Wat valt op in Leeuwarden?

• Jacobijnerkerkhof 95 (BAG 1245)

  Dit is de Grote of Jacobijnerkerk. Het jaar 1245 hoort bij de stichting van het Dominicanenklooster, terwijl de bouw van de kerk doorgaans tussen ongeveer 1275 en 1310 wordt geplaatst. Daarna volgden een zijbeuk, een kapel en een westelijke uitbreiding die in 1521 werd voltooid. Het BAG-jaar lijkt hier dus eerder een vroeg historisch ankerpunt dan een exacte datering van het huidige gebouw.

• Tweebaksmarkt 52 (BAG 1784)

  Het Provinsjehûs van Friesland. Het jaartal past bij de monumentale voorgevel, maar de locatie en het gebouwencomplex hebben een veel langere geschiedenis. Het provinciale bestuur zit er sinds 1580 en het complex is daarna meerdere malen verbouwd en uitgebreid.

• Pieter Stuyvesantweg 1 (1937, ca. 109.300 m² pandcontour)

  De grootste BAG-pandcontour in Leeuwarden, berekend uit de geometrie (dus de horizontale projectie, niet het totale vloeroppervlak). Het gaat om het terrein van de voormalige Coöperatieve Condensfabriek Friesland, later FrieslandCampina. De coöperatie werd in 1913 opgericht door dertig Friese zuivelcoöperaties. Het jaartal 1937 hoort bij deze geregistreerde bouwmassa, niet bij het begin van de onderneming.

• 1900-piek (809 panden)

  Bouwjaar 1900 levert in Leeuwarden 809 panden op, veel meer dan de omliggende jaren. Dat lijkt sterk op een administratief standaard- of verzameljaar voor oudere panden waarvan bij de invoer geen preciezer jaar beschikbaar was. Lees deze 809 dus waarschijnlijk niet als één bouwgolf in precies 1900.

• Nieuwestad en Voorstreek

  Aan de Nieuwestad (102) en Voorstreek (91) staan samen 193 bestaande BAG-panden met een bouwjaar vóór 1900. Beide met een oudste BAG-registratie in 1575. De oude hoofdader van het handelscentrum, zichtbaar in de kleurconcentratie van rode en oranje vlakken op de kaart.

Kanttekening bij de data

BAG-bouwjaren zijn administratieve registraties bij het Kadaster, geen bouwhistorische exactheid. Bij oude panden vat zo'n jaartal vaak een meerfasige bouwgeschiedenis samen in één getal. Voor panden van na 1900 is de tolerantie ongeveer een jaar, voor middeleeuwse panden kan dat oplopen tot tientallen jaren. Lees de cijfers als "wanneer is hier voor het eerst iets geregistreerd", niet als "wanneer is het huidige gebouw neergezet".